Türkiye’de Oluşumlarına Göre Yağış Tipleri ve Yağışın Dağılışı

Bu dersimizde Türkiye‘de oluşumlarına göre yağış çeşitleri ve yağışın dağılışı konusunu detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Özellikle Türkiye’de ;

  • Yamaç / Orografik Yağışları
  • Yükselim / Konveksiyonel Yağışlar
  • Cephesel / Depresyon  Yağışlarının oluşumları ve bu yağış çeşitlerinin Türkiye’deki dağılışı konusunu ele alacağız.

Yamaç (Orografik) Yağışları

Nemli bir hava kütlesinin dağ yamacı boyunca yükselerek maksimum neminin azalması ile yoğunlaşması ve havanın taşıyamadığı nemin su damlacıkları olarak yer yüzüne düşmesine yamaç yağışları diğer bir deyiş ile orografik yağışlar denir.

Türkiye’de en çok dağların  kıyıya paralel olduğu ;

  • Karadeniz bölgesi kıyılarında. Özellikle Doğu ve Batı Karadeniz ‘in denize bakan yamaçlarında görülür.
  • Ayrıca Yıldız Dağları’nın yine Karadeniz’e bakan yamaçları ile
  • Toros dağlarının akdenize bakan güney yamaçlarında görülür.
Türkiye'de Oluşumlarına Göre Yağış Tipleri ve Yağışın Dağılışı 1
Yamaç Yağışları Nasıl Oluşur
Yağışın oluşabilmesi havanın mutlaka doyma noktasına ulaşması gerekiyor. Havanın doyma noktasına ulaşabilmesi için de mutlaka havanın soğuması gerekiyor. Isınan hava doyma noktasından uzaklaşacağı için yağış oluşturmayacaktır

Konveksiyonel ( Yükselim ) Yağışları

Yer yüzü ile gökyüzü arasındaki sıcaklık farkının fazla olduğu durumlarda. özellikle bahar ve yaz aylarında meydana gelir. Havanın yer yüzünde ısınarak yükselmesi ve yükselen havanın içindeki su buharının yoğunlaşması ile oluşan yağışlara yükselim yağışları diğer bir ifade ile konveksiyonel yağışlar denir. Yükselim yağışları Türkiye’de;

  • Karasal iklimin görüldüğü İç Anadolu, G. Doğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde ilkbahar mevsiminde görülür. Anadolu’da konveksiyonel yağışlara ” Kırkikindi yağışları ” yada ” Ahmak ıslatan” yağışlar da denilir.
  • Sert Karasal iklimin görüldüğü Doğu Anadolu bölgesinin Erzurum-Kars bölümünde ise havanın yıl içinde ilk ısınmaya başladığı yaz aylarında görülür.
Türkiye'de Oluşumlarına Göre Yağış Tipleri ve Yağışın Dağılışı 2
Yükselim Yağışları – Konveksiyonel Yağışlar

Cephesel ( Depresyon-Frontal) Yağışlar

Cephesel Yağışlar Yengeç dönencesinden gelen sıcak batı rüzgarları ile kutuplar çevresinden gelen soğuk kutup rüzgarlarının karşılaştığı orta kuşakta görülen rüzgarlara verilen isimdir. Türkiye’de cephesel yağışlar özellikle kış mevsiminde görülür bunun nedeni, kış mevsiminde soğuk karakterli kutup rüzgarlarının Türkiye’ye kadar sokulabilmesi ve sıcak batı rüzgarları ile karşılaşabilmesidir. Kutup çevresinden gelen soğuk hava ile dönence çevresinden gelen sıcak hava karşılaşır, soğuk hava sıcak havayı soğutarak yoğunlaştırır ve cephesel yağış denilen yağış oluşur. Cephesel yağışlara depresyon yağışları da denir. Orta kuşak bu hava akımlarının karşılaşma alanıdır. Bu yüzden cephe alanı diye adlandırılır.

Türkiye’de cephesel yağışlar özellikle Akdeniz, Ege, Güney Marmara ve Güney Doğu Anadolu bölgelerimizde kış mevsiminde etkilidir.

Türkiye’de Yağışın Dağılışı

Türkiye'de Oluşumlarına Göre Yağış Tipleri ve Yağışın Dağılışı 3
Kaynak: http://cografyaharita.com/haritalarim/2cturkiye-yagis-haritasi.png

Türkiye’de Yağışın Fazla Olduğu Yerler

  • Doğu ve Batı Karadeniz Kıyıları
  • Yıldız dağları bölümü
  • Menteşe yöresi
  • Toros dağlarının güney yamaçları
  • Nur dağları
  • Güney Doğu Toroslar
  • Hakkâri bölümü

Türkiye’de Yağışın Az Olduğu Yerler

  • İç Anadolu Bölgesi
  • Tuz Gölü ve çevresi
  • Iğdır, Malatya Ovası gibi etrafı dağlarla çevrili yerler
  • Çoruh – Kelkit havzası
  • Ergene ovası
  • G.Doğu Anadolu bölgesi

 

Ahmet Burak Kargı

2005 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesinden mezun oldum, Mersin'de yaşıyorum. 10 yıldır Mersin'in köklü kurumlarında üniversiteye hazırlık ve Kpss coğrafya derslerine hazırlık konusunda adaylara yardımcı oluyorum.Üniversiteye hazırlık ve KPSS coğrafya dersleri soru çözümleri ve konu anlatımlarının bulunduğu bir youtube kanalım var. Ayrıca TYT Coğrafya Konu Anlatım kitabım ve Kpss Coğrafya konu anlatım kitabım bulunuyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir