Türkiye’de İç ve Dış Ticaret

Bu dersimizde KPSS COĞRAFYA, AYT COĞRAFYA ve 11. SINIF COĞRAFYA müfredatında bulunan ” Türkiye’de İç ve Dış Ticaret ” konusunu detaylı bir şekilde konuşacağız. Bu dersimizde bulunan ;

Türkiye’nin en çok ithalat ve ihracat yaptığı ülkeler ile Türkiye’nin en çok ithal ve ihraç ettiği ürünler 2019 – 2020 dönemi TÜİK verilerine göre günceldir.

Ticaret Nedir ?

Türkiye'de İç ve Dış Ticaret 1

Her türlü mal ve hizmet alışverişine ticaret denir. Ticaret iç ve dış ve dış ticaret olarak ikiye ayrılır.

Türkiye’de İç Ticaret

Mal ve hizmetlerin ülke sınırları içerisinde gerçekleşen alım satımına iç ticaret denir.

İç ticaretimize konu olan ürünler;

Tarım Ürünleri

Zeytin, çay, buğday, fındık gibi tarım ürünleri üretim alanlarından ülkenin her yerine dağılır.

Sanayi Ürünleri

Dokuma, gıda, hazır giyim, petro-kimya, otomotiv gibi sanayi ürünleri üretim alanlarından ülkenin her yerine dağıtılarak ticaret akışı sağlanır.

Hizmet Sektörü

Çeşitli turizm faaliyetleri, eğitim, bankacılık ve  finans sektörlerinde verilen hizmet içi eğitimler, fuar ve kongreler iç ticaretin gelişmesini sağlar.

Türkiye’de iç ticaret fazladır bunun nedenleri;

  • Yetiştirilen tarımsal ürünlerin bölge ve bölümlere göre farklılık göstermesi.
  • Yapılan hayvancılık faaliyetlerinin bölüm ve bölgelerde farklılık göstermesi. Örneğin Karadeniz kıyılarında balıkçılık, İç Anadolu ‘da küçükbaş, Erzurum-Kars bölümünde büyükbaş hayvancılığın gelişmesi.
  • Sanayi tesislerinin ülke içinde dengeli bir şekilde dağılmaması.
  • Nüfusun ülke genelinde dengeli bir şekilde dağılmaması. Örneğin ülkemizin toplam nüfusunun yaklaşık dörtte biri Marmara Bölgesinde yaşaması.
  • Yapılan turizm etkinlerinin çeşitli olması ve yaz turizmi yapılan bölgelerde yazın nüfusun artması, kış turizmi yapılan yerlerde kış mevsiminde nüfusun artması.
  • Gelişen teknolojik nedeniyle ulaşım sistemlerinin çeşitlenerek gelişmesi.

Türkiye’de İç Ticaretin Geliştiği Merkezler

Büyük şehirler:

  • İstanbul, Bursa, İzmir, Kocaeli, Kayseri, Gaziantep gibi büyükşehirlerimiz ithalat ve ihracatın gerçekleştiği dağıtım şehirlerdir.
  • Aynı zamanda nüfusun kalabalık olduğu şehirlerdir. Bu yüzden aynı anda hem önemli üretim hem de  tüketim merkezleridir.

Sanayi Bölgeleri:

Zonguldak ve çevresi gibi önemli maden rezervlerine yada Adapazarı gibi büyük ölçekli sanayi bölgelerine sahip yerlerdir. Sanayi bölgelerinde üretilen ürünlerin pazar alanlarına ulaştırılması gerekliliğinden dolayı ulaşım ve ticaret gelişmiştir.

Küçük ve Orta Büyüklükteki Şehirler

Bulundukları bölgelerde büyükşehirlerde üretilen ürünleri toplayan ve dağıtımın gerçekleştiği sınırlı etki alanına sahip şehirlerdir.

Karadeniz’de Trabzon, İç Anadolu’da Konya, Güney Doğu Anadolu’da Diyarbakır gibi şehirler bulundukları bölgelerde önemli ticaret merkezleri durumundadırlar.

Turistik Kent ve Kasabalar

Antalya, Bodrum, Kuşadası, Çeşme, Bozcaada gibi he iç turizm hem de dış turizm açısından önemli bu şehirlerde konaklama, hediyelik eşya ve gıda alanlarında ticaret gelişmiştir.

Tarım Bölgeleri

Çukurova, Ege kıyılarındaki alüvyon ovalar, Karadeniz kıyı ve alüvyon ovalarında yetiştirilen ürünlerin çeşitli olması bu bölgelerin ticari faaliyetlerini etkiler.

Pazar, Panayır ve Fuarlar

Çeşitli mal ve hizmetlerin ticaretinin yapıldığı pazarlar, yılın belirli döneminde faaliyet gösteren panayırlar ve belirli sektörlere özel olarak düzenlenen fuarlar üretici ile tüketicinin bir araya geldiği ticaret alanlarıdır.

Türkiye’de Dış Ticaret

Ülkeler arasında yapılan mal ve hizmet alışverişine dış ticaret denir.

İthalat / Dış Alım: Hizmet ve malın başka ülkenden alınmasına ithalat denir.

İhracat / Dış Satım: Ülkede üretilen mal ve hizmetin başka ülkelere satılmasına ihracat denir.

Dış Ticaret Hacmi: Ülkenin başka ülkeler ile yaptığı ithalat ve ihracat miktarının toplamına denir.

Dış Ticaret Açığı: Ülkenin dış alım giderlerinin dış satım gelirlerinden fazla olması halinde ortaya çıkan durumdur.

Dış Ticaret Fazlası: Ülkenin dış satım gelirlerinin dış alım giderlerinden fazla olması halinde ortaya çıkan durumdur.

Dış Ticaret Dengesi: Ülkede yapılan ihracat ve ithalatın birbirini miktar olarak karşılamasına verilen isimdir.

Türkiye’nin 2019 yılında toplam ihracatı 171,5 milyar dolar açıklanırken, ithalat ise 202,7 milyar dolar olarak açıklandı. Türkiye’nin 2019 yılındaki toplam dış ticaret açığı yaklaşık 31 milyar dolardır.
Ülkemizde Cumhuriyetin kurulmasından sonraki ilk yıllarda ihracatımızda tarımsal ürünler ve çeşitli ham maddeler öne çıkarken günümüzde imalat sanayisi ürünleri ilk sıralarda yer alarak dış ticaret hacmi artmıştır.

Türkiye’nin En Çok İhracat Yaptığı Ülkeler 2019 – 2020  (İlk On Ülke)

Ülke İhracat (Milyar $)
Almanya16,2
Birleşik Krallık11,2
Irak10,2
İtalya9,7
ABD8,9
İspanya8,1
Fransa7,9
Hollanda5,7
İsrail4,4
Rusya4,1

Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/

Türkiye’nin En Çok İhracat Yaptığı Ürünler ( 2019 – 2020 )

FasılMilyar $
Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı   26
Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları   17
Demir ve çelik   10
Elektrikli makina ve cihazlar, ses kaydetme-verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları, aksam-parça-aksesuarı   9,7
Örme giyim eşyası ve aksesuarı   9 ,2
Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar   8
Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar   7
Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı   6 ,87
Plastikler ve mamulleri   6,80
Demir veya çelikten eşya   6 ,6

Türkiye’nin En Çok İthalat Yaptığı Ülkeler 2019 – 2020  (İlk On Ülke)

Ülke İthalat (Milyar $)
Rusya23,1
Almanya19,2
Çin19,1
ABD11,8
İtalya9,3
Fransa6,7
Hindistan6,6
Güney Kore5,7
Birleşik Krallık5,6
İspanya4,4

Türkiye’nin En Çok İhracat Yaptığı Ürünler ( 2019 – 2020 )

FasıllarMilyar  $
Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar  41
Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları  22
Elektrikli makina ve cihazlar, ses kaydetme-verme, televizyon görüntü-ses kaydetme-verme cihazları,aksam-parça-aksesuarı-  15
Demir ve çelik  15
Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar  13
Plastikler ve mamulleri  11
Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı  10
Organik kimyasal ürünler  5
Eczacılık ürünler  4
Optik, fotoğraf, sinema, ölçü, kontrol, ayar, tıbbi, cerrahi alet ve cihazlar, bunların aksam, parça ve aksesuarı  4

Türkiye’de Sanayi

Ahmet Burak Kargı

2005 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesinden mezun oldum, Mersin'de yaşıyorum. 10 yıldır Mersin'in köklü kurumlarında üniversiteye hazırlık ve Kpss coğrafya derslerine hazırlık konusunda adaylara yardımcı oluyorum.Üniversiteye hazırlık ve KPSS coğrafya dersleri soru çözümleri ve konu anlatımlarının bulunduğu bir youtube kanalım var. Ayrıca TYT Coğrafya Konu Anlatım kitabım ve Kpss Coğrafya konu anlatım kitabım bulunuyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir